این شهر به عنوان پنجمین شهر بزرگ استان آذربایجانشرقی و مرکز منطقه ارسباران بوده و جاده مواصلاتی تبریز – باکو نیز محسوب میشود که در قدیم با نامهای "ون"(نوعی درخت انبوه در منطقه بود)،"هور" (به معنای خورشید پیش از اسلام)،"میمد" (منطقه ای آباد و پر رونق) و در نهایت به نام اهر که در حال حاضر شناخته میشود، نام گرفته است.
به گزارش کسب و کار نیوز به نقل از ایسنا، اهر یکی از قدیمیترین و زیباترین شهرهای آذربایجانشرقی به شمار میآید که قلب تپنده، نبض و شاهراه گردشگری دو استان آذربایجانشرقی و اردبیل است. اینجا در دل کوهها و جنگلهای بکر ارسباران قرار دارد و دیار عاشقان، عارفان نام آور و دانشمندانی همچون، شیخ شهاب الدین محمود اهری، دکتر قاسم اهری و صدها عارف و دانشمند دیگری است.
این شهرستان در منطقهای کوهستانی با آب و هوای خنک و دلپذیر با تابستانی ملایم و در دل کوههای بلند شیور در شمال شرق، بزکش در جنوب و قوشاداغ در جنوب شرقی واقع شده است، دو رود مهم اهر چای در جنوب و کیچیک چای در داخل اهر که جزو شاخههای رود ارس میباشند، از دل این کوهها سرچشمه گرفته و در مسیر خود صدها آبادی و اراضی کشاورزی و باغی را سیراب میکنند.
در ارتفاعات آن جاهای دیدنی همچون یخچالهای طبیعی و دائمی و تالاب قوچ گولی در مسیر قله قوشاداغ در ارتفاع ۲۵۰۰ متری به چشم میخورد. از محصولات منحصر به فرد و سوغاتی اهر میتوان به سیب قره قرمز، شیرینی مخصوص اهری و از صنایع دستی منحصر به فرد آن ورنی و گلیم اشاره کرد.
از جاذبههای گردشگری و تاریخی شهرستان اهر هم میتوان به ابنیه های تاریخی و گردشگری در داخل و اطراف این شهرستان اشاره کرد که همه ساله میزبان میهمانان داخلی و خارجی میباشند.
بقعه شیخ شهاب الدین محمود اهری؛ شیخ شهاب الدین محمود اهری از عارفان و عالمان سده هفتم هجری میباشد. داخل پارک شیخ شهاب الدین اهری و در داخل حیاط اصلی بقعه آرام آرمیده است، معماری بنا به شیوه معماری اسلامی بوده و به دوران شاه عباس یکم صفوی و دوره ایلخانی نسبت داده میشود مساحت این بنای باشکوه و تاریخی ۱۴۹۷ متر مربع بوده که شامل، ایوان، مسجد، غرفهها، خانقاه و گلدستهها میباشد.
در تاریخ ۱۳۷۴ هجری شمسی از قسمت خانقاه، موزهای تحت عنوان موزه ادب و عرفان شیخ شهاب الدین افتتاح شد که تمام اشیاء تاریخی و قدیمی این مجموعه در داخل آن نگهداری شده و اولین موزه ادب و عرفان کشور نیز محسوب میشود. در داخل سالن ها اشیاء تاریخی از قرون ۷ و ۱۵ هجری قمری از جمله لباس و پیراهن منقش به آیات الهی، شمشیر، سکهها، کاسهها و کوزههای سفالی قدیمی، اشیاء جنگی، آثار نفیسی از کتابهای قدیمی و خطی از دوران صفویه تا قاجار از قبیل قرآن و جلدهای تذهیب شده لاکی، دیوار اشعار، اشیاء قیمتی چینی، برنزی، شیشهای و چوبی، تصاویر، تابلو نقاشیها و صدها اشیای با قیمت دیگر در آن نگهداری میشود.
در سنگ مزارها که در حیاط این بقعه دیده میشود از قرون ۱۱ و ۱۵ هجری قمری به نمایش گذاشته شده است. در این بقعه مسجدی وجود دارد که دارای محراب بوده و در بالای محراب به خط زیبایی نوشته شده است "افضل الاعمال الصلوۀ ثم قراۀالقرآن" و دست خط دانشمند معروف دوره صفوی شیخ بهایی در دیوار همین مسجد است که در شرق محراب بر لوحه سنگی قرمز رنگی به ابعاد (۲۴ * ۲۸ سانتیمتر ) نوشته شده است دیوارهای مسجد پر از انواع گوناگون خط و دست نوشته و یادگار میباشد که امروزه بعد از پاک شدن گچهای روی نوشتهها، سند زیبایی از دوران گذشته به یادگار مانده است.
یکی از بهترین بازارهای استان که در قدیم مرکز داد و ستد مردم شهرستان بود و امروز نیز به همان رونق قبلی در حال فعالیت میباشد، بازار سرپوشیده اهر است این بازار دارای تزئیناتی است که در بازارهای شهرهای دیگر کمتر دیده میشود، قسمت عمده بازار دو طبقه بوده و دارای راستههای مستقیم و گنبدهای تماماً آجری است، ولی در یک قسمت از بازار پوشش به صورت کاربندی میباشد. دیوار مغازهها خشتی و آجری است، قدمت این بازار را به مرحوم رشیدالملک حکمران ارسباران به سال ۱۳۲۱ هجری قمری نسبت می دهند. این بازار دارای چهار شاخه اصلی میباشد که عبارتند از راسته بازار، بازار نصیر بیک، بازار جعفر قلی خان و بازار کفاشان که در حال حاضر نیز این بنا و مکانهای آن که در طول سالها تعمیر شدهاند به کار و فعالیت خود ادامه میدهند.
مسجد جامع اهر، این مسجد از مساجد بسیار قدیمی و زیبای استان است که معماری و تزئینات اسلامی منحصر به فردی دارد و با ۲۱ گنبد و طاقهای آجری و ستون های عریض خود یکی از یادگارهای با ارزش دوران سلجوقیان و اتابکان آذربایجان به شمار میرود. ورودی مسجد، طاق نمای آجری دارد. در گذشته در قسمت شمالی این مسجد مدرسه علوم دینی دایر بوده است.
خانه قاسم خان اهر، خانه دکترقاسم اهری واقع درخیابان حزب ا… از قدیمی ترین خانههای موجود است که قدمت آن به دوران قاجار برمیگردد. این خانه مربوط به دکتر حسن اهری بنیانگذار مرکز طبی کودکان میباشد. زیباترین قسمت بنا نورگیرها و تزئینات داخل آن است، بنای این خانه همچون کوشکی در داخل باغ بزرگی که در سال ۱۳۸۴ هجری شمسی پارک قاسم خان احداث شد، قرار دارد.
از دیگر بناهای تاریخی و خانههای قدیمی این شهرستان میتوان به خانه بشیر آمر، از نوادگان عباس میرزا در خیابان شیخ شهاب الدین اهری با ۱۱۰ سال قدمت اشاره کرد، خانه تاریخی معروف به عطایی که از اماکن قدیمی و تاریخی شهرستان اهر است، در ۲۶ دی ۸۷ به ثبت ملی رسیده و بعد از تملک قسمتی از این بنای دوره قارجار، محلههای قدیمی و مغازههای قدیمی از جمله حجرههای تاریخی سه دکانلار، محله مسجد سفید و غیره نیز از دیگر مناطق تاریخی اهر میباشد.
از جاهای دیدنی دیگر این شهرستان میتوان به قلعه نودوز یا (نقدوز قله سی) اشاره کرد که یکی از قلعههای تاریخی منطقه ارسباران است که در ۲۵ کیلومتری جنوب شرقی شهر اهر در روستای نقدوز محلی بین اهر و مشگین شهر و در گردنهای معروف به نودوز در روستایی به همین نام برفراز قله کوهی مرتفع، مشرف بر رودخانه اهرچای واقع شده است. ورود به آن فقط از یال شمالی کوه امکان پذیر است ارتفاع برج این قلعه ۱۱ متر است که با سنگهای تراش خورده رسوبی به رنگهای آجری و زرد و ملات گچ و آهک بنا شده است. این قلعه در سال ۱۳۴۵ با شماره ثبت ۶۲۸ جزو آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
یکی دیگر از مناطق بسیار دیدنی و رویایی شهرستان اهر که بسیار خوش آب و هوا است و از تفرجگاههای گردشگران و مسافران محسوب میشود، جنگل فندقلو یا پارک جنگلی فندقلو و نیز جنگل طبیعی انداب است، این جنگل در نزدیکی روستای انداب بخش مرکزی اهر و در فاصله ۲۵ کیلومتری جاده اهر – مشگین شهر واقع شده و در تمامی فصول گرم میزبان میهمانان است. این جنگل پوشیده از گیاهان و درختان جنگلی خصوصا فندق است و از جانورانی که در این جنگل زندگی میکنند، می توان به گراز، خرس، خرگوش و غیره اشاره کرد. در سال ۸۸، شش و نیم هکتار از جنگلهای فندقلوی اهر فنس کشی و گونههای جانوری سازگار با آب و هوا و محیط این جنگل از جمله مارال و خرگوش و غیره رها سازی و در کنار پارک طبیعت، پارک وحش نیز راهاندازی شود که بسیار جای دیدنی و زیبایی است.
سد ستارخان، از دیگر مناطق دیدنی این شهرستان که بسیاری از میهمانان را به خود جلب میکند و محل صید ماهی و تفریحات آبی و محل مهاجرت پرندگان میباشد، سد ستار خان اهر است، این سد در فاصله ۱۵ کیلومتری جاده اهر – ورزقان واقع شده و علاوه بر مصارف کشاورزی و صنعتی، محل گردش و زیستگاه پرندگان مهاجر از قبیل مرغابی، لک لک، مرغ ماهی خوار، حواصیل و غیره است .
در نهایت شهرستان اهر دارای چندین امامزاده و بقاء متبرکه در داخل شهر و روستاهاست که از جمله آن می توان به آستان مقدس امامزاده سید علی (ع) از نوادگان حضرت امام موسی بن جعفر (ع) در داخل شهر و خیابان مرکزی اهر اشاره کرد و آستان مقدس امامزاده سید محمد(ع) در روستای نوجه مهر بخش مرکزی اهر و امامزاده زین الدین از نوادگان حضرت امام زین العابدین (ع) دیگر بقاع متبرکه این شهرستان هستند.