نسل زد؛ تمرکز روی یک کسب‌وکار یا ساختن چند منبع درآمد؟

در گفت‌وگوی این هفته گروه اتحاد مردمی کسب‌وکارهای ایران، اعضا به بررسی ظرفیت‌های نسل زد و انتخاب میان تمرکز بر یک فعالیت یا ایجاد چند منبع درآمد پرداختند. محور اصلی بحث، استفاده از مهارت‌های دیجیتال، خلاقیت و فرصت‌های بازار برای ایجاد درآمد پایدار و توسعه کسب‌وکارها بود.

محورهای اصلی مطرح‌شده

۱. تمرکز بر یک کسب‌وکار یا ایجاد چند منبع درآمد؟ اعضا تأکید کردند که پیش از ورود به فعالیت جدید، باید وضعیت کسب‌وکار فعلی بررسی شود. اگر مشتریان وفادار، سفارش‌های رو به رشد و ظرفیت توسعه وجود دارد، تقویت همان فعالیت می‌تواند انتخاب مناسب‌تری باشد. در مقابل، وابستگی درآمد به یک مشتری یا محصول خاص، ضرورت ایجاد مسیرهای مکمل را افزایش می‌دهد. میزان تقاضای بازار، سود واقعی، سرمایه و زمان موردنیاز باید مبنای تصمیم‌گیری قرار گیرد.

۲. ایجاد چند منبع درآمد از یک مهارت؛ برای افزایش درآمد، همیشه لازم نیست فعالیتی کاملاً جدید آغاز شود. گاهی می‌توان از یک مهارت موجود، فرصت‌های مکمل ساخت. برای مثال، فردی که طراحی پوستر انجام می‌دهد، می‌تواند طراحی محتوای شبکه‌های اجتماعی، فروش قالب‌های آماده یا آموزش طراحی را نیز به فعالیت خود اضافه کند. تنوع درآمدی زمانی مؤثر است که باعث پراکندگی بیش از حد زمان و انرژی نشود؛ بنابراین، توسعه تدریجی فعالیت‌های مرتبط اهمیت دارد.

۳. نسل زد؛ از نیروی اجرایی تا عامل نوآوری؛ آشنایی با فناوری، سرعت یادگیری، تولید محتوا، بازاریابی دیجیتال و استفاده از هوش مصنوعی، از ظرفیت‌های نسل زد برای کمک به کسب‌وکارهاست. اعضا تأکید کردند که جوانان نباید صرفاً مجری وظایف روزمره باشند؛ بلکه باید فرصت مشارکت در حل مسائل، ارائه ایده و اجرای راه‌حل‌ها را داشته باشند. خلاقیت زمانی به نتیجه می‌رسد که با هدف‌گذاری روشن، مسئولیت‌پذیری و ارزیابی عملکرد همراه باشد.

۴. تجربه واقعی؛ پشتکار و سازگاری با شرایط؛ یکی از اعضا تجربه دختر نوجوان خود را مطرح کرد که پس از خراب شدن تلفن همراهش، با تولید و فروش پیراشکی توانست طی دو تا سه ماه بخشی از هزینه خرید گوشی جدید را تأمین کند. این تجربه نشان داد که شناسایی فرصت‌ها، استفاده از امکانات موجود و پشتکار می‌تواند حتی در مقیاس کوچک به درآمدزایی منجر شود.

۵. همکاری میان نسل‌ها و ایجاد فرصت‌های اقتصادی؛ ترکیب تجربه صاحبان کسب‌وکار با خلاقیت و مهارت‌های دیجیتال جوانان، می‌تواند زمینه‌ساز نوآوری و توسعه بازار باشد. یکی از پیشنهادهای مطرح‌شده، همکاری جوانان ماهر در تولید محتوا، عکاسی، تدوین و فروش آنلاین با تولیدکنندگان کوچک و کسب‌وکارهای خانگی بود. در این مدل، جوانان به معرفی محصولات و جذب مشتری کمک می‌کنند و تولیدکنندگان بر کیفیت و فرایند تولید تمرکز دارند. موفقیت این همکاری به اعتماد متقابل، تقسیم روشن مسئولیت‌ها، شناخت بازار و توافق منصفانه درباره درآمد وابسته است.

راهکارهای کلیدی؛ پیش از شروع فعالیت جدید، ظرفیت رشد و سودآوری کسب‌وکار فعلی را بررسی کنیم. از مهارت‌های موجود برای ایجاد خدمات و محصولات مکمل استفاده کنیم. به جوانان مسئولیت واقعی و فرصت مشارکت در تصمیم‌گیری و حل مسائل بدهیم. ایده‌های جدید را در مقیاس کوچک آزمایش کنیم و بر اساس بازخورد مشتریان توسعه دهیم. با پیوند تجربه نسل‌های قبلی و مهارت‌های دیجیتال نسل زد، فرصت‌های شغلی و بازارهای جدید ایجاد کنیم.

جمع‌بندی نهایی؛ موفقیت در کسب‌وکار، بیش از دنبال کردن مداوم فرصت‌های جدید، به تشخیص درست فرصت، تمرکز و استمرار در اجرا وابسته است. تنوع درآمدی زمانی ارزشمند است که بر پایه شناخت بازار و توانمندی‌های موجود شکل بگیرد. نسل زد نیز با برخورداری از خلاقیت و مهارت‌های دیجیتال می‌تواند در توسعه کسب‌وکارها نقش مؤثری داشته باشد؛ به‌ویژه زمانی که فرصت مشارکت و همکاری با نسل‌های باتجربه برای آن فراهم شود.