اقتصاد اسلامی برای کنترل نرخ ارز

سرمقاله

افزایش نرخ تورم و کاهش ارزش پول ملی را باید در کنار سیاست‌های ارزی و نحوه مدیریت بازار ارز بررسی کرد و کاهش نرخ ارز می‌تواند به کاهش تورم منجر شود. در چند هفته گذشته دوباره روند قیمت در بازار ارز و دلار به‌ شدت پرشتاب شده و رکوردهای جدیدی در حال ثبت است و برای این روند دلایل مختلفی مطرح می‌شود.
پیش از جنگ رمضان، نرخ تورم ماهانه حدود ۹ درصد بود که این موضوع به افزایش ناشی از حذف ارز ترجیحی مربوط می‌شد. با این حال، در تیرماه و مردادماه امسال، در شرایطی که همچنان سایه جنگ و دشمنی آمریکا بر کشور وجود داشت، نرخ تورم ماهانه به ‌گونه‌ای نبود که بتوان افزایش آن را به جنگ نسبت داد؛ بنابراین این موضوع نشان می‌دهد افزایش نرخ تورم الزاما ناشی از شرایط جنگی نیست.
افزایش نرخ تورم ناشی از حذف ارز و دستکاری نرخ ارز است. زمانی که نرخ ارز توسط دولت و بانک مرکزی در سطوح بالا قیمت گذاری می‌شود، در واقع ارزش پول ملی کاهش پیدا می‌کند و این مسئله به کاهش قدرت خرید مردم منجر می‌شود. بنابراین بازی با نرخ ارز و نحوه قیمت ‌گذاری آن از سوی مقامات پولی، تاثیر مستقیمی بر قدرت خرید مردم و ارزش پول ملی دارد.
در سال ۱۳۷۴، بالاترین نرخ تورم در سه دهه پس از پیروزی انقلاب اتفاق افتاد. پس از آن، دولت اعلام کرد که نرخ ارز ۳۰۰ تومان است. در سال ۱۳۷۵ قیمت کالاها و خدمات ریزش شدیدی پیدا کرد، به‌طوری که نرخ تورم در این سال به ۲۲ درصد رسید؛ یعنی کمتر از نصف شد. این موضوع یک مثال عینی و تجربی از این مسئله است که نرخ ارز تا حد زیادی تحت تأثیر سیاست‌های دولت و نحوه مدیریت بازار ارز قرار دارد و کاهش نرخ ارز نیز می‌تواند به کاهش نرخ تورم منجر شود.
برای مدیریت بازار ارز باید به یک چارچوب پولی مشخص توجه کرد. راه‌حل اقتصاد اسلامی، تعریف پول بر پایه طلاست؛ یعنی باید پول را بر اساس ارزش یک شیء دارای ارزش ذاتی مانند طلا پایه‌گذاری و تثبیت کنیم. پس از آن می‌توان نرخ ارز را به نرخ‌های دو یا سه دهه گذشته نزدیک کرد و نرخ ارز را به‌شدت کاهش داد.
شیخی ادامه داد: طبق گزارشی که از صندوق بین‌المللی پول مطرح شده، در اوایل سال ۱۴۰۴ نرخ ارز معادل ۱۴ هزار و ۷۰۰ تومان بوده است. بنابراین اگر در آن مقطع نرخ ارز در محدوده ۱۴ هزار و ۷۰۰ تومان بوده و بعد به حدود ۹۵ هزار تومان رسیده باشد، باید عوامل مربوط به سیاست‌های ارزی و نحوه مدیریت نرخ ارز را مورد بررسی قرار داد.
سیاست ارزی و نحوه تعیین نرخ ارز، نقش مهمی در ارزش پول ملی و قدرت خرید مردم دارد و کاهش نرخ ارز می‌تواند در کاهش تورم نیز مؤثر باشد.