شروط تحقق اهداف مسکن استیجاری

سرمقاله؛

موفقیت طرح منوط به رفع ابهامات اجرایی و طراحی سازوکار مناسب برای بهره‌برداری از واحدها است. باید تعدادی شرکت‌های اجاره‌داری مسکن ایجاد شوند تا عملیات اجاره‌داری را انجام دهند. مدل مطلوب استفاده از زمین‌های دولتی و مشارکت با سازندگان بوده و این شیوه می‌تواند هزینه‌های دولت را کاهش دهد. همچنین اولویت اصلی دولت باید همچنان خانه‌دار کردن مردم و پیشبرد طرح‌های مالکیتی از جمله نهضت ملی مسکن باشد و مسکن استیجاری در اولویت‌های بعدی قرار گیرد. این طرح می‌تواند بخشی از نیاز مسکن خانواده‌ها، به‌ویژه زوج‌های جوانی را که در ۵ سال گذشته ازدواج کرده‌اند، پوشش دهد. البته باید توجه داشت که مسکن استیجاری راه‌حل نهایی مشکل مسکن این خانوارها نیست و بیشتر می‌تواند یک راهکار موقت، فرصت پس‌انداز و بهبود شرایط اقتصادی را برای آنها فراهم کند. این موضوع تاکنون چندان عملیاتی نشده بود، اما در دولت چهاردهم برای نخستین ‌بار بحث اجرای آن به‌صورت جدی مطرح شد. البته ظرفیت فعلی طرح در مقایسه با نیاز بازار حتی به چند درصد هم نمی‌رسد و بنابراین دولت باید به سمت مدل‌های بزرگ‌تر و متنوع‌تر توسعه مسکن استیجاری حرکت کند.
آنچه تاکنون مطرح شده خرید واحدهای مسکونی از انبوه‌سازان است، واحدهایی که به‌دلیل شرایط بازار مسکن، به‌خصوص در برخی شهرهای کوچک امکان فروش آنها فراهم نشده است. دولت می‌تواند این واحدها را با قیمت مناسب خریداری کند و در مقابل، زمین‌های دارای قابلیت ساخت را در اختیار انبوه‌سازان قرار دهد تا چرخه تولید مسکن دوباره فعال شود.
به‌جای اینکه دولت مستقیما اقدام به خرید واحدهای مسکونی کند، می‌توان زمین‌های بزرگ را در اختیار بخش خصوصی قرار داد تا این بخش اقدام به ساخت واحدهای مسکونی و اجاره آنها به اقشار هدف دولت کند. راهکارهای مختلفی برای افزایش ظرفیت این طرح و متنوع کردن مدل‌های تأمین مالی وجود دارد و باید مشارکت بخش خصوصی هم برای ورود به این حوزه جذاب شود. مدل فعلی شاید جذابیت کافی برای بخش خصوصی نداشته باشد، اما اگر زمین‌های بزرگ در اختیار سازندگان قرار گیرد، می‌توان مدلی طراحی کرد که بخشی از واحدهای ساخته‌شده توسط سازنده به فروش برسد و بخشی نیز در راستای اهداف دولت به مسکن استیجاری اختصاص پیدا کند.
در چنین مدلی، واحدهای استیجاری به‌دلیل استفاده از زمین، تسهیلات و امکانات دولتی با اجاره پایین‌تری عرضه می‌شوند و در عین حال اصل سرمایه سرمایه‌گذار نیز به‌صورت ساختمان حفظ می‌شود و می‌تواند بازدهی مناسبی برای بخش خصوصی داشته باشد.