فشار بر شبکه توزیع خاموشی ها را افزایش می دهد/ماراتن مصرف برق/مشترکان پرمصرف نقره داغ می شوند

شایلی قرائی

در واقع، آنچه امروز بیش از هر زمان دیگری پایداری شبکه را به چالش می‌کشد، رشد فزاینده و همزمان تقاضا برای سرمایش است که با سرعت گرفتن گرمای هوا، با شیبی تند همراه شده است. تجربه سال‌های اخیر نشان می‌دهد که با هر درجه افزایش دمای هوا، میزان مصرف برق به‌طور قابل‌توجهی جهش می‌کند. استفاده بی‌وقفه از وسایل سرمایشی، تنظیم دمای این وسایل روی درجات پایین و روشن بودن آنها در تمامی ساعات شبانه‌روز، باعث شده است که حجم تقاضا برای انرژی بالا برود. این حجم از مصرف، حتی برای پایدارترین شبکه‌های برق نیز یک چالش عملیاتی بزرگ محسوب می‌شود؛ زیرا مدیریت بار شبکه در شرایطی که «مصرف» به صورت انفجاری رشد می‌کند، به معنای ورود به محدوده قرمز بهره‌برداری است.

در چنین شرایطی، حالا دوباره پای خاموشی‌های برنامه‌ریزی شده به کشور باز شده است؛ در همین راستا یاقوتی، مدیرکل دفتر مدیریت انرژی و برنامه‌ریزی امور مشتریان شرکت توانیر در گفت‌و‌گو با باشگاه خبرنگاران جوان، گفت: برنامه‌های مدیریت مصرف دیگر به صورت جداول عمومی منتشر نمی‌شود، بلکه احتمال خاموشی در هر منطقه تحت تأثیر شرایط تولید، انتقال و دمای محلی قرار دارد. مشترکان می‌توانند با مراجعه به سامانه «برق من» یا پیام‌رسان «بله» از وضعیت دقیق و زمان‌بندی احتمالی خاموشی اشتراک خود باخبر شوند و این اطلاع‌رسانی به صورت انفرادی انجام می‌گیرد.

یاقوتی در بخش دیگری از صحبت‌های خود به موضوع عدالت در توزیع بار اشاره کرد و شایعات مربوط به تبعیض را رد کرد: در توزیع خاموشی‌ها عدالت به طور کامل رعایت می‌شود و موضوعاتی مانند فقر و غنا در شبکه برق مطرح نیست. با این حال، برخی خطوط و فیدر‌های برق تغذیه‌کننده مراکز حساس مانند بیمارستان‌ها هستند که به دلیل اهمیت حیاتی، قطع نمی‌شوند؛ در نتیجه منازل مسکونی که روی خطوط مشترک با این مراکز حساس قرار دارند نیز به صورت طبیعی مشمول خاموشی نخواهند شد.

بسیاری از کارشناسان براین باورند آنچه باید بر آن تأکید کرد این است که «مدیریت مصرف» امروز به یک ضرورت اجتماعی و اقتصادی تبدیل شده است. حقیقت این است که هیچ زیرساختی در جهان نمی‌تواند پاسخگوی مصرفِ بی‌قید و شرط و خارج از الگوی بهینه در شرایط پیک گرما باشد.

وقتی مصرف برق به دلیل تنظیم غیربهینه وسایل سرمایشی به‌شدت افزایش می‌یابد، در واقع فشار به سیستم توزیع تحمیل می‌شود. مدیریت ساده مانند تنظیم دمای کولر روی ۲۴ تا ۲۵ درجه، خاموش کردن روشنایی‌های غیرضروری و عدم استفاده از لوازم پرمصرف در ساعات اوج بار، می‌تواند به معنای واقعی کلمه از خاموشی‌های ناخواسته جلوگیری کند.

جهش مصرفی که در این روز‌ها شاهد هستیم، به طور مستقیم بر سلامت شبکه تأثیر می‌گذارد. وقتی مصرف بهینه باشد، جریان برق در تمام سطوح شبکه پایدار می‌ماند و نیاز به اعمال محدودیت‌های توزیعی به حداقل می‌رسد؛ تداوم پایداری شبکه در روز‌های داغ پیش‌رو، یک همکاری دوطرفه است. صنعت برق موظف به مدیریت فنی است و شهروندان نیز در خط مقدم مدیریت تقاضا قرار دارند. در همین رابطه علی‌آبادی در مراسم افتتاح و بهره‌برداری از اولین سامانه ذخیره‌ساز انرژی بر مبنای باتری در مقیاس بزرگ گفت: امروز یک گام بزرگ رو به جلو از نظر کیفی در صنعت برق کشور برداشته می‌شود.

عباس علی‌آبادی در حاشیه مراسم افتتاح و بهره‌برداری از اولین سامانه ذخیره‌ساز انرژی بر مبنای باتری در مقیاس بزرگ و متصل به شبکه در سطح کشور که به میزبانی شرکت توزیع برق تهران بزرگ انجام شد، با بیان اینکه ما در عزای سرور و سالار شهیدان و نیز شهدای عزیز ملت ایران هستیم، اما امروز روز مبارکی است، تصریح کرد: امروز یک گام بزرگ رو به جلو از نظر کیفی در صنعت برق کشور برداشته می‌شود.

وزیر نیرو ادامه داد: این موفقیت در شرایطی حاصل شده که ساخت‌وساز، توسعه صنعتی و فعالیت‌های اقتصادی همچنان ادامه دارد و حتی با وجود آسیب‌هایی که در جریان جنگ به کشور وارد شد، توانستیم دستاورد‌های مهمی کسب کنیم. اکنون در مقطع حساسی از حیث ناترازی برق قرار داریم، اما این دوره دشوار نیز کوتاه خواهد بود. اگر بتوانیم مرداد را با موفقیت پشت سر بگذاریم، بخش عمده‌ای از چالش‌های امسال نیز برطرف خواهد شد. با همکاری مردم، حتی با وجود همه شرایط جنگی موجود، یکی از بهترین عملکرد‌های منطقه را داشته‌ایم. از مردم عزیز درخواست می‌کنم همچنان به همکاری خود ادامه دهند.

او با بیان اینکه به مشترکان پرمصرف نیز اعلام می‌کنیم، امسال با آنها به‌صورت قاطع برخورد خواهد شد، اظهار کرد: اینگونه نیست که هر میزان مصرف داشته باشند، دولت موظف به تأمین آن با تعرفه دولتی باشد. مصارف مازاد باید از طریق بازار برق یا منابع غیردولتی تأمین شود. تعهد وزارت نیرو، تأمین برق مورد نیاز مشترکان عادی است و تاکنون نیز با تمام توان در این مسیر حرکت کرده‌ایم. یکی از برنامه‌های مهم وزارت نیرو، تفکیک مشترکان کم‌مصرف از پرمصرف از طریق نصب کنتور‌های هوشمند است. این تجهیزات امکان اعمال سیاست‌های متفاوت برای گروه‌های مختلف مصرف‌کننده را فراهم می‌کنند. متأسفانه برخی افراد با هدف سودجویی از برق یارانه‌ای استفاده می‌کنند؛ برقی که برای خدمت به مردم و تولید در اختیار آنها قرار گرفته است. البته معتقدم تعداد این افراد زیاد نیست، زیرا مردم ایران مردمی قانون‌مدار و با فرهنگ هستند. با این حال، همانند سایر کشورها، موارد تخلف نیز وجود دارد.

علی‌آبادی در زمینه تامین برق صنایع، گفت: تلاش کرده‌ایم کمترین آسیب به بخش صنعت وارد شود؛ به‌ویژه صنایع High-tech که نقش مهمی در اقتصاد کشور دارند. از این صنایع حمایت خواهیم کرد و تاکنون نیز این حمایت ادامه داشته است. به‌عنوان نمونه، میزان برق تحویلی به صنایع پتروشیمی نسبت به سال‌های گذشته افزایش یافته، در حالی که این صنایع نیز در جریان جنگ آسیب‌هایی دیده بودند. با این حال، وزارت نیرو از آنها حمایت کرده و این روند ادامه خواهد داشت. اولویت ما تأمین برق صنایع پیشرفته و صنایع راهبردی است و برای سایر بخش‌های تولیدی نیز تا حد امکان تلاش خواهیم کرد برق مورد نیاز را تأمین کنیم.

غفلت از قانون اصلاح الگوی مصرف

علی سپهر، کارشناس انرژی

در تابستان که درجه حرارت محیط بالا است، راندمان نیروگاه‌های حرارتی هم کاهش می‌یابد. بنابراین، در شرایطی که هم راندمان نیروگاه پایین است و هم ساعات اوج بار به روز منتقل شده، شبکه برق کشور به دلیل افزایش مصرف انرژی برای سرمایش، با ناترازی روبرو شده است.

کولرهای گازی در ساختمان‌های مسکونی به دلیل استقلال واحدها توسعه یافت، اما تکنولوژی‌های کارآمدتری مانند سیستم‌های VRF آن‌طور که باید رشد نکرد. در سال ۱۳۸۹، قانون اصلاح الگوی مصرف انرژی مصوب شد و یکی از موضوعات اصلی آن ارتقای راندمان بود. همان‌طور که برای لوازم خانگی برچسب انرژی داریم، برای کولرهای گازی نیز باید این اتفاق می‌افتاد. کولرهای گازی موجود در کشور عموماً در رده انرژی C  یا پایین‌تر قرار دارند. باید آن‌ها را به رده A و بالاتر ارتقا داده می‌شد.

اکنون در مبحث جدید مقررات ملی ساختمان که از دی‌ماه ۱۴۰۴ اجرایی می‌شود برچسب انرژی برای کولرهای گازی در سطح A+++ در نظر گرفته شد. این امر برای تولیدات داخلی محدودیت‌ها و چالش‌هایی ایجاد خواهد کرد و تولیدکنندگان باید خود را به این استاندارد برسانند. واردات نیز محدود می‌شود و به سمت تولیداتی خواهد رفت که این برچسب انرژی را داشته باشند. این اقدام به شدت روی کاهش مصرف انرژی و عبور از ناترازی کمک خواهد کرد. سیستم کولر گازی به خودی خود سیستم مناسبی است. این سیستم‌ها را در مهندسی، سیستم‌های “دایرکت اکسپنشن” یا تبرید مستقیم می‌نامند که در آن یک مبرد در سیکلی مشابه یخچال کار می‌کند و نیاز به سیال واسطه را حذف می‌کند.

امیدوارم با استفاده از سیستم‌های نوینی که در تمام دنیا کاربرد دارد و جایگزینی آن‌ها با سیستم‌های قدیمی، شاهد اثر قابل توجهی در کاهش مصرف برق و کمک به عبور از ناترازی برق باشیم. سرمایش و تهویه مطبوع، اصلی‌ترین مصرف کننده برق کشور در تابستان است و اصلی‌ترین صحنه ناترازی برق کشور نیز ساختمان‌ها هستند.