مستأجران زیر تیغ

سرمقاله

مسکن یک کالای اساسی است و دولت باید نظارت شدید کند یا یارانه بدهد. بخشی از جامعه در بخش اجاره دچار مشکل هستند و دولت باید با شناسایی این اقشار، به آنها یارانه بدهد. حتی در نظام‌های لیبرالیستی هم دولت از اقشار ضعیف در زمینه اجاره حمایت می‌کند. مسکن حتما باید با سیاست‌های نظارتی قدرتمند دولت همراه باشد. البته که در کنار نظارت بر بازار، باید تولید و عرضه مسکن هم افزایش پیدا کند.
الان دوباره قضایای ۱۰سال اخیر در حال تکرار است و بازار به امید نتیجه مذاکرات، دچار رکود شده است و این رکود در تولید مسکن، موجب تشدید فشار بر بازار اجاره خواهد شد. اتفاقات ناشی از مذاکرات سبب توقف سرمایه‌گذاری در بخش مسکن می‌شود. اکنون کسی که زمین دارد اگر زمین را نگه دارد و هیچ مسکنی روی آن نسازد، چند سال بعد سود بیشتری کسب می‌کند. علت این روند، عدم‌تصویب مالیات بر عایدی سرمایه است.
مالیات بر خانه‌های خالی یکی از مهم‌ترین راهکار‌های کوتاه‌مدت و میان‌مدت برای کنترل بازار اجاره است. ماده ۵۴ مکرر قانون مالیات‌های مستقیم سال‌ها است وجود دارد، اما در گذشته به‌دلیل نبود سامانه املاک‌ و اسکان، شناسایی واحد‌های خالی از سکنه با دشواری‌های جدی همراه بود و امکان اجرای دقیق قانون فراهم نمی‌شد.
اکنون با تکمیل زیرساخت‌های اطلاعاتی، امکان شناسایی خانه‌های خالی با دقت بسیار بالا فراهم شده است و دستگاه‌های مسئول می‌توانند مالکان این واحد‌ها را به عرضه ملک در بازار اجاره ترغیب کنند. هدف اصلی نباید کسب درآمد از محل مالیات باشد، بلکه باید تمرکز بر عرضه این واحد‌ها به بازار مسکن باشد. اگر خانه‌ها همچنان خالی بمانند و صرفاً مالیات پرداخت شود، مشکل بازار اجاره حل نخواهد شد.
در شهر تهران حدود ۴۰۰ هزار واحد مسکونی خالی وجود دارد. ساخت چنین حجمی از واحد مسکونی به چندین سال زمان نیاز دارد، در حالی که ورود حتی ۱۰۰ تا ۲۰۰ هزار واحد از این ظرفیت به بازار اجاره می‌تواند تأثیر قابل‌توجهی بر کنترل قیمت‌ها داشته باشد. در گذشته توصیه به استفاده از ظرفیت خانه‌های خالی چندان عملیاتی نبود؛ زیرا امکان شناسایی دقیق وجود نداشت، اما اکنون با تکمیل سامانه املاک و اسکان این امکان فراهم شده و می‌توان با جدیت بیشتری این سیاست را دنبال کرد.
استفاده از ظرفیت واحد‌های خالی می‌تواند دست‌کم از شدت رشد اجاره‌بها بکاهد و شیب تند افزایش قیمت‌ها را کاهش دهد؛ موضوعی که برای مستأجران در تهران و سایر شهر‌های بزرگ کشور اهمیت فراوانی دارد.