سایت خبری تحلیلی کسب و کار استارت آپ | کارآفرینی | دانش بنیان | اقتصاد
شایلی قرائی
به گزارش کسب و کار نیوز ، بررسی قیمت ۱۸ محصول پرتقاضای دو خودروساز بزرگ کشور نشان میدهد که اختلاف معناداری میان قیمت کارخانه و بازار آزاد وجود داشته و این شکاف قیمتی از حدود ۳۸۰ میلیون تومان تا بیش از یک میلیارد و ۳۳۹ میلیون تومان متغیر و در بسیاری از خودروها به بیش از ۳۴ تا ۴۵ درصد قیمت کارخانه میرسد.
به گفته بسیاری از کارشناسان، مهمترین عامل ایجاد این وضعیت، کمتر بودن عرضه نسبت به تقاضای واقعی بازار است به طوریکه محدودیتهای تولید، قیمتگذاری دستوری، انتظارات تورمی و فعالیت واسطهگران باعث شدهاند خودرو برای بسیاری از خریداران به یک کالای سرمایهای تبدیل و در نتیجه آن تا زمانی که عرضه متناسب با تقاضا افزایش نیابد و سازوکار قیمتگذاری اصلاح نشود، شکاف قیمت کارخانه و بازار همچنان پابرجا خواهد ماند.
به گزارش ایسنا، در میان خودروهای مورد بررسی، «ریرا» با اختلاف حدود یک میلیارد و ۳۳۹ میلیون تومان بیشترین شکاف قیمت را ثبت کرده و پس از آن «پژو ۲۰۷ اتوماتیک پانوراما» با اختلاف یک میلیارد و ۲۴۵ میلیون تومان و «تارا اتوماتیک» با فاصله قیمتی یک میلیارد و ۲۸ میلیون تومان قرار دارند و این ارقام نشان میدهد که خودروهای جدیدتر و کمتیراژتر بیشترین جذابیت را برای سرمایهگذاران و واسطهها دارند.
در مقابل، خودروهایی مانند «پژو ۲۰۷ دندهای تی یو تری»، «رانا پلاس» و «وانت آریسان» با وجود آنکه فاصله آنها بین ۳۸۰ تا ۵۵۰ میلیون تومان است، اما برای این محصولات رقم قابل توجهی بوده با این حال کمترین فاصله قیمتی را تجربه میکنند. در همین رابطه یک کارشناس بازار خودرو با اشاره به شرایط فعلی بازار در این باره میگوید:«نوسانات شدید ماههای اخیر باعث افزایش احتیاط میان خریداران و فروشندگان شده است. بسیاری از فعالان بازار به دلیل شرایط خاص جنگ تحمیلی، تصمیمگیری درباره خرید یا فروش خودرو را به تعویق انداختهاند و همین موضوع موجب کاهش محسوس حجم معاملات شده است.»
او درباره وضعیت بازار خودرو در روزهای آینده اینطور پیشبینی میکند: «پیشبینی دقیق قیمت خودرو در ایران کار دشواری است. با این حال به نظر میرسد بخشی از افزایش قیمتهای اخیر ناشی از حباب قیمتی بوده است و احتمال دارد این حباب بهتدریج تخلیه شود.» این کارشناس بازار خودرو احتمال کاهش قیمت خودروها را بعید نمیداند و پیشبینی میکند:« با افزایش تولید و عرضه، قیمت خودرو به سمت ثبات حرکت خواهد کرد.»
این کارشناس بازار خودرو درباره روند افزایشی قیمتها در اردیبهشتماه توضیح داد: «بازارها معمولاً پیش از وقوع رویدادها به آنها واکنش نشان میدهند و گاه اثر نگرانیها و شایعات از خود رویدادها بیشتر است. نگرانیهای ناشی از تحولات اقتصادی موجب جهش قیمت خودرو شد، اما پس از آنکه مشخص شد بسیاری از سناریوهای بدبینانه محقق نشدهاند، بخشی از افزایش قیمتها اصلاح شد و بازار به سمت آرامش حرکت کرد.»
رحیمینژاد درخصوص آگهیهای نجومی خودرو در پلتفرمهای آنلاین نیز میگوید:« در دورههای التهاب بازار، برخی فروشندگان با هدف بهرهبرداری از فضای روانی موجود، خودروهای خود را با قیمتهایی بسیار بالاتر از ارزش واقعی آگهی میکنند. بخش قابل توجهی از این آگهیها بیشتر با هدف آزمودن شانس ثبت میشوند و در عمل خریدار چندانی ندارند.»
رحیمی نژاد درباره این موضوع که برخی اخبار منتشرشده درباره آسیب به واحدهای فولادی و پتروشیمی نیز بیش از آنکه اثر واقعی بر صنعت خودرو داشته باشند، تأثیر روانی بر بازار گذاشتهاند، توضیح میدهد: «مواد اولیه مورد استفاده در صنعت خودرو عمدتاً در داخل کشور قابل تأمین است و حتی در صورت نیاز، واردات آنها با پیچیدگی جدی مواجه نیست؛ بنابراین انتظار نمیرود این مسائل تأثیر ریشهای بر روند تولید خودرو داشته باشد.»
این کارشناس بازار خودرو با اشاره به تبدیل دوباره خودرو به یک دارایی سرمایهای در نگاه بخشی از جامعه، تأکید میکند: «خریداران باید ارزش واقعی خودرو را ملاک تصمیمگیری قرار دهند. در بسیاری از موارد، قیمت خودروهای داخلی و مونتاژی فاصله محسوسی با ارزش دلاری و قیمتهای جهانی آنها پیدا کرده و همین موضوع میتواند نشانهای از حباب قیمتی باشد.»
او همچنین درباره جهش مقطعی قیمت برخی خودروها از جمله پژو ۲۰۷ میگوید: «این افزایشها عمدتاً ناشی از فضای روانی و نگرانی نسبت به آینده بوده و معمولاً پایداری چندانی ندارند. در بلندمدت عواملی همچون میزان تولید، شرایط تجارت خارجی و دسترسی به قطعات وارداتی نقش تعیینکنندهتری در قیمت خودرو ایفا میکنند.»
این کارشناس بازار خودرو تقویت مسیرهای جایگزین تجاری برای واردات قطعات را راهکاری مثبت ارزیابی میکند و میگوید:« صنعت خودرو از انعطاف لازم برای تأمین بخشی از نیازهای خود از مسیرهای مختلف برخوردار است و حتی در برخی موارد امکان حملونقل هوایی قطعات نیز وجود دارد.»
رحیمینژاد البته خودرو را گزینه مناسبی برای سرمایهگذاری بلندمدت نمیداند و تأکید میکند: «در مقایسه با بازارهایی مانند طلا و زمین، بازدهی خودرو معمولاً کمتر است. خودرو علاوه بر استهلاک، هزینههای نگهداری و مشکلات مربوط به خرید و فروش را نیز به همراه دارد و به همین دلیل ورود به این بازار با هدف سرمایهگذاری چندان منطقی نیست.»
بهرهوری پایین شرکتهای خودروسازی
بابک صدرایی، کارشناس خودرو
بازار خودرو با ترکیبی از عوامل بنیادین و روانی روبهرو است؛ اما در شرایط کنونی نقش تصمیمات سیاستگزار بسیار پررنگتر از آن چیزی است که معمولا گفته میشود. تغییرات پیدرپی در قواعد واردات، نرخگذاری دستوری و سیاستهای ارزی باعث شده فعالان بازار نتوانند انتظار منطقی و ثابتی برای تصمیمگیری داشته باشند؛ درنتیجه هر خبر یا تصمیمی فورا بهعنوان سیگنالی مهم خوانده شده و به رفتار عرضه و تقاضا شوک وارد میکند.
این رفتار سیاسی-قانونی، انتظارات را تشدید و نوسانهای روانی را تقویت میکند. درواقع وقتی بازار دقیقا نمیداند که فردا چه سیاستی اجرا خواهد شد، بازیگران تمایل دارند قیمتها را جلو بکشند یا نگه دارند که خود موجب دامنهدار شدن نوسانها میشود. بنابراین باید تصدیق کرد که علتِ اصلی، ترکیبی از تصمیمات ناپایدار سیاستگزار و فضای روانی حاصل از آن است اما سرمنشأ را باید در تغییرات و ناپایداری سیاستها جستوجو کرد.
چند موضوع در مورد قیمت خودروهای داخلی مطرح است. نخست اینکه بهرهوری در شرکتهای خودروسازی ایران بسیار پایین است و خودرو نسبت به تیراژ تولید و سیستم مدیریتی کنونی، گران تمام میشود.
این در حالی است که قیمت خودرو در ایران با سطح درآمد عموم جامعه سنخیتی ندارد. به طور مثال، اگر شرایط اقتصادی در کشور نرمال بود، باید با یک میلیارد تومان، یک خودروی اقتصادی بهروز به دست مصرفکننده میرسید، اما شاهدیم که با وجود جهش قیمت دلار و عقبماندگی حقوق کارگران، این خودروی یک میلیاردی نیز با درآمد قشر متوسط در کشور همخوانی ندارد.
