از صنایع غذایی تا خدمات دیجیتال؛ افزایش استقبال از مشاغل خانگی در ایران

زهرا مرادیان

افزایش هزینه‌های راه‌اندازی کسب‌وکار، رشد فضای دیجیتال و تمایل مردم به درآمدزایی مستقل باعث شده بسیاری از افراد به سمت کسب‌وکارهای کوچک خانگی حرکت کنند؛ کسب‌وکارهایی که امروز از تولید مواد غذایی و صنایع دستی تا خدمات آنلاین و تولید محتوا را شامل می‌شوند. بر اساس اعلام معاون توسعه کارآفرینی و اشتغال وزارت تعاون، بیش از ۲ میلیون نفر در ایران با مجوز مشاغل خانگی فعالیت می‌کنند و این حوزه اکنون بیش از ۲۰ درصد بازار کار کشور را به خود اختصاص داده است.

کارشناسان معتقدند رشد مشاغل خانگی تنها محدود به کسب‌وکارهای سنتی نیست. در کنار حوزه‌هایی مانند صنایع غذایی محلی، خشکبار، شیرینی‌های خانگی، قالی‌بافی و صنایع دستی، فعالیت‌های دیجیتال مانند مدیریت شبکه‌های اجتماعی، تولید محتوا، فروش آنلاین و خدمات فریلنسری نیز رشد چشمگیری داشته‌اند.

یکی از دلایل مهم استقبال از این مدل کسب‌وکارها، نیاز به سرمایه اولیه کمتر و امکان شروع فعالیت از منزل است. همچنین توسعه اینترنت و شبکه‌های اجتماعی باعث شده فروش محصولات خانگی دیگر محدود به محله یا شهر نباشد و بسیاری از تولیدکنندگان بتوانند مشتریان خود را در سراسر کشور پیدا کنند. طبق گزارش‌ها، بانوان سهم قابل‌توجهی از فعالان این حوزه را تشکیل می‌دهند؛ به‌طوری که حدود ۸۰ تا ۹۰ درصد مشاغل خانگی کشور توسط زنان اداره می‌شود. بسیاری از این کسب‌وکارها علاوه بر ایجاد درآمد، به حفظ صنایع بومی، توسعه اقتصاد محلی و افزایش مشارکت اقتصادی خانواده‌ها کمک کرده‌اند. با این حال، فعالان این حوزه همچنان با چالش‌هایی مانند نبود بازار فروش پایدار، کمبود سرمایه، ضعف آموزش تخصصی و مشکلات بازاریابی دیجیتال مواجه هستند. کارشناسان معتقدند حمایت هدفمند، آموزش مهارت‌های فروش آنلاین و توسعه زیرساخت‌های دیجیتال می‌تواند نقش مهمی در رشد پایدار این کسب‌وکارها داشته باشد.