سایت خبری تحلیلی کسب و کار استارت آپ | کارآفرینی | دانش بنیان | اقتصاد
مینا مهرنوش؛ دکترای اقتصاد بین الملل و متخصص اقتصاد دیجیتال
شما میگویید «اعلام پیروزی و حرکت به سمت توافق». سؤال من به عنوان یک متخصص اقتصاد بینالملل این است: پیروزیای که در حساب ملی ایران یک ریال ارزش افزوده ایجاد نکند، چه فرقی با باخت دارد؟
اقتصاد بینالملل با «نیت خیر» جلو نمیرود، آقای دکتر. با ضمانت اجرا، نهادهای مستقل، و تراز متعهدات کار میکند. توافق قبلی را یادمان رفته؟ شما آمدید، امتیازهای راستیآزماییشده دادید، در مقابل وعده گرفتیدو آن وعدهها با یک امضا از سوی رئیسجمهور بعدی آمریکا پاره شد. هزینهاش را چه کسی پرداخت؟ نه شما، نه دولت آمریکا—مردم ایران با سفرههای خالی.
این دیگر «خطای محاسباتی» نیست. این الگوریتم اشتباه است: تعهدات فوری و برگشتناپذیر از ما، وعدههای معلق و مشروط از آنها. در علم اقتصاد به این میگویند «انتقال نامتقارن ریسک». شما ریسک را از دوش دولتهای خارجی برمیدارید و میگذارید روی دوش مردم کوچه و بازار.
حالا دوباره همان فرمول را میآورید؟ مردم ازاین پیشنهادات بی حاصل خسته اند، نه به خاطر اینکه صلحطلب نیستند—به خاطر اینکه دیگر به حرفهای «صلحآمیز بدون تضمین» و بی پایه و تکراری شما اعتماد ندارند. ایران در جنگ اقتصادی است. در جنگ، شما با دشمنی مذاکره میکنید که سلاح روی میز نگذاشته باشد، نه کسی که دو بار با همان تفنگ به شما شلیک کرده.
شما تحریم را یک دکمه خاموشوشونده میبینید. اما در اقتصاد واقعی، تحریم یعنی سیستم ریسکبانکی، یعنی بیمه و حملونقل، یعنی هزینه سرمایه. آمریکا حتی اگر توافق را امضا کند، هیچ بانکی بدون «ضمانت اجرای طولانیمدت» به ایران برنمیگردد. چرا؟ چون ریسک بازگشت تحریم از خود تحریم گرانتر است.
دوگانهسازی شمایا مقاومت بیحاصل یا توافق بیضمانت در بهترین حالت سادهسازی کودکانه است، در بدترین حالت یک توجیه حرفهای برای تکرار اشتباه های تخصصی جنابعالی. اقتصاد پشتوانه امنیت است. شما ضمانت نمیآورید، امنیت اقتصادی نمیآورید، سرمایهگذار خارجی نمیآید، نارضایتی اجتماعی میآید. این زنجیره را با یک متن دیپلماتیک زیبا نمیتوان شکست.
مردم ایران از حرف و بازی با کلمات وسیاست خارجی «خوب» خسته شدهاند. سیاست خارجی «کارآمد» میخواهند. یعنی توافقی با:
· ضمانتهای اجرایی فراسوی دولتها· مکانیزم جبرانکننده در صورت نقض· تراز روشن تعهدات· اثر اقتصادی ملموس ظرف شش ماه
اگر نتوانید این را بیاورید، چیزی برای آوردن ندارید.
حرف آخر: تاریخ کسانی را که «صلح نوشتند» فراموش میکند. کسانی را به یاد میآورد که صلحی ساختند که در جنگ اقتصادی هم کار کند. شما هنوز نتوانستهاید یکی از آنها باشید.و همچنان توصیه به الگوی شکستخورده،خود دارید در حالیکه مردم انتخابی متفاوت دارند.
