رفتار مردم وابسته به انتظارات است

سرمقاله

مسائل سیاست خارجی و روابط بین‌الملل تاثیر بسزایی بر روی وضعیت اقتصادی دارد. با وضعیت فعلی باز هم قیمت‌ها افزایش می‌یابد، چون عوامل موثر در قیمت تشدید شده و تغییراتی در آن‌ها ایجاد کرده و قیمت‌ها بنا به دلایل مختلف بالا می‌رود و نظام تولید را به جای توسعه فقط درگیر قیمت می‌کند. دولت در تلاش است به جای توقف رشد تورم، برای کنترل قیمت‌ها در بازار فشار بیاورد، موضوعی که هرگاه دولتی به آن ورود کرد، منجر به تشکیل بازار سیاه شد و دلالان عرضه کالا را با چند برابر قیمت در بازار‌های زیرزمینی به دست گرفتند.
تصمیماتی که معمولاً با هدف اصلاحات اقتصادی گرفته و اجرایی می شوند در واقعیت نه‌تنها منجر به بهبود شرایط اقتصادی نشدند، بلکه به شکل مستقیم یا غیرمستقیم باعث افزایش تورم، کاهش قدرت خرید و تضعیف اعتماد عمومی به سیاست‌گذار می شوند.
سیاست اصلاحی، به‌ویژه در حوزه‌هایی مانند حذف یارانه‌ها، اصلاح قیمت انرژی یا تغییر نرخ ارز، نیازمند اجرای مرحله‌ای و همراه با سیاست‌های جبرانی است. تجربه نشان می‌دهد که هیچ اصلاح اقتصادی پایداری با شوک درمانی به نتیجه نرسیده است. از نظر علم اقتصاد، رفتار مردم و فعالان اقتصادی به‌شدت وابسته به انتظارات است.
وقتی دولت تصمیم‌گیری های اینچنینی می‌کند، انتظارات تورمی فوراً افزایش می‌یابد و بازارها پیش‌دستانه به استقبال تورم می‌روند. اصلاحات ساختاری واقعی باید با شفافیت، اطلاع‌رسانی دقیق و درک توان اقتصادی جامعه صورت گیرد. در غیر این صورت، هر تصمیمی که بدون پیوستگی کارشناسی و اجتماعی انجام شود، به‌جای اصلاح، به فروپاشی بیشتر بنیان‌های اقتصادی خواهد رسید.
در این بین با ایجاد ثبات در بازار، مسابقه همیشگی میان «افزایش قیمت‌ها» و «افزایش دستمزدها» متوقف می‌شود. تولیدکننده می‌تواند با پیش‌بینی صحیح هزینه‌ها برای تولید و فروش برنامه‌ریزی کند و خانوار نیز دچار بی‌ثباتی و فشارهای پی‌درپی نمی‌شود. در چنین شرایطی، پس از ایجاد ثبات، دولت می‌تواند به‌تدریج بخشی از اقلام یارانه‌ای را از سبد حذف کند و مردم نیز قادر خواهند بود هزینه کالاها را با درآمد واقعی خود پرداخت کنند.