شرایط اثرگذاری ارز تک نرخی

سرمقاله

به نظر می‌رسد هر دو شکل تک نرخی و چند نرخی بودن ارز به خوبی پیاده سازی نشده است. این در حالی است که هر کدام با هم اشکالاتی دارد. از آنجا که ایران در شرایط تحریمی قرار دارد، نمی‌توان بازارها را به حال خود رها کرد و دولت باید کنترل کافی بر بازار داشته باشد.
بر اساس مبانی علم اقتصاد به ویژه تئوری‌های اقتصادی در بازار آزاد، نرخ ارز باید تک نرخی باشد و در صورت وجود شرایط عادی و آزاد در اقتصاد کشورها، معمولا از ارز تک نرخی استفاده می‌شود چراکه با کارآمدی اقتصاد در بازار آزاد همخوانی به مراتب بیشتری دارد.
با این حال در اقتصاد ایران و در شرایط فعلی، به دلیل مشکلاتی که در زمینه تامین ارز و محدودیت‌های مربوط به عرضه ارز وجود دارد، نمی‌توان از نرخ یکسانی برای بازار استفاده کرد و اگرچه تک نرخی بودن ارز در اقتصادهای غیر تحریمی موجب ثبات در بازار می‌شود اما به خوبی نمی‌توان به سیاست تک نرخی بودن ارز در شرایط امروز اقتصادی ایران، عمل کرد.
طی دهه‌های گذشته، به دلیل اینکه امکان عرضه کافی برای تک نرخی ماندن ارز وجود نداشت و از آنجایی که اقتصاد کشور ما در شرایط تحریمی قرار دارد و شرایط مناسبی برای ایجاد تعادل در عرضه و تقاضا ارزی نیست، معمولا دولتمردان کشور از مدل نرخ مدیریت شده ارز بهره می‌برند که همان ارز چند نرخی است چراکه یک نرخ مدیریت شده وجود دارد و متعاقب آن به علت تقاضاها یک بازار آزاد نیز شکل می‌گیرد.
به نظر می‌رسد که تک نرخی شدن ارز در شرایط فعلی نمی‌تواند به خوبی پیاده سازی شود چرا که در اقتصاد با مسائل و مشکلاتی روبرو هستیم که تک نرخی شدن ارز، برای بازارها و معیشت مردم ثبات ایجاد نمی‌کند. با این حال، چند نرخی بودن ارز نیز، مشکلات خود را دارد، برای مثال یکی از مهم‌ترین مشکلات در اقتصاد چند نرخی ارز این است که باعث ایجاد رانت ارزی می‌شود و دسترسی برخی به ارز دولتی فراهم می‌شود که باید در این زمینه چاره اندیشی شود چراکه برخورداری از ارز رانتی موجب افزایش فساد می‌شود.