سایت خبری تحلیلی کسب و کار استارت آپ | کارآفرینی | دانش بنیان | اقتصاد
مجتبی کاوه
صحبتهایی که این روزها از فعالان بازار خودرو به گوش میرسد، موجب سردرگمی است. نمایشگاهداران و واسطههایی که در نمایشگاههای خودرو فعالیت میکنند، از دو سال پیش یک نفس بر طبل کاهش معاملات و رکود بازار خودرو میکوبند و البته آمار دقیق و مقایسهای معاملات ماهها و سالهای اخیر هم از سوی اتحادیه مرتبط ارائه نشده است. دلالانی که در مراکز خرید و فروش عمومی فعالیت میکنند در مقاطعی از رونق میگویند و در مقاطعی از رکود و صدالبته رونق کار آنها در ابتدای تابستان – به دلیل سفرهای تابستانی – و اواخر زمستان – به دلیل در پیش بودن تعطیلات نوروزی – بیشتر است. اگر بخواهیم واقعیت بازار را بدون توجه به صحبتهای فعالان و واسطهها بررسی کنیم، نتیجهای به دست میآید که جالب توجه است؛ قیمت بازار برخی خودروها از قیمت کارخانهای آنها فاصله زیادی پیدا کرده و دلالان در این شکافی که روز به روز عمیقتر میشود، جولان میدهند. به اعتقاد کارشناسان، خودروسازان هم در کنار دلالان از این وضعیت سود میبرند و تلاشی برای پر کردن این فاصله از خود نشان نمیدهند.
اختلال سیستماتیک بازار به نفع طرف عرضه خودرو
یک کارشناس بازار خودرو با بیان اینکه فاصله گرفتن قیمت کارخانه و قیمت بازار خودرو نتیجه مدیریت نادرست عرضه است، به «کسبوکار» میگوید: در هر بازاری باید خطمشی سیاستگذار و ناظر بازار این باشد که طرف عرضه و طرف تقاضا با ایجاد اختلال در بازار حاشیه سود خود را افزایش غیراصولی ندهند و در بازار خودروی ایران که طرف عرضه یعنی خودروسازان اصلی کشور، از رانت و انحصار برخوردار است، چنین سیاستی ضرورت بیشتری پیدا میکند. علی آهنگران میافزاید: در بازار خودروی کشور، اختلال سیستماتیکی وجود دارد که طرف عرضه را منتفع میکند، به این معنی که عرضه خودرو در محدودههای قیمتی متفاوت، تنوع چندانی ندارد و در صورت محدودیت عرضه، با توجه به ثابت بودن تقاضا، قیمتها افزایش پیدا میکند و با داغ شدن بازار، زمینه برای ورود دلالان هم آماده میشود. وقتی دلالان وارد بازار شوند تقاضا را به صورت کاذب افزایش میدهند و به افزایش قیمت دامن میزنند و بدین ترتیب، شکاف قیمت بین عرضه کارخانهای و بازار بیشتر میشود.
خودروسازان تلاشی برای کاهش فاصله قیمت بازار و کارخانه نمیکنند
وی با بیان اینکه خودروسازان از این وضعیت ناخشنود نیستند، تصریح کرد: خودروسازان تضمین فروش محصولات خود را برخلاف منافعشان نمیدانند و وقتی قیمت بازار از قیمت کارخانه فاصله میگیرد با پیشفروش، وضعیت نقدینگی خود را بهبود میبخشند. بنابراین تعجبی ندارد اگر آنها تلاشی برای افزایش عرضه و کاهش فاصله قیمت بازار و قیمت کارخانه انجام ندهند. این کارشناس با بیان اینکه سازمانهای نظارتی و حمایتی به دلیل سیاستهای حاکم بر صنعت خودرو در این مورد نمیتوانند اقدام موثری انجام دهند، خاطرنشان کرد: سازمان حمایت نمیتواند خودروساز را ملزم به افزایش عرضه کند چون ابزارهای لازم را برای تشخیص فوری و مستند امکان عرضه بیشتر توسط خودروساز در اختیار ندارد و حتی اگر قانونا اختیار این کار را داشته باشد فرایندهای بروکراتیک آنقدر پیچیده و زمانبر است که خودروساز را نگران نمیکند. به این معنی که سازمان حمایت – یا هر سازمان نظارتی دیگر- باید ابتدا به این نتیجه برسد که خودروساز امکان عرضه بیشتر را دارد و طبعا خودروساز به هر روشی که بتواند، مانع به نتیجه رسیدن بررسیهای سازمان حمایت میشود. وی در پایان گفت: ما با صنعتی روبهرو هستیم که نه تنها واردات خودرو و ایجاد رقابت در محدودههای قیمتی مورد تقاضای اغلب مردم را تحمل نمیکند، بلکه حتی در محدودههای قیمتی بالاتر از تقاضای اغلب مردم هم در واردات به نفع خود مداخله میکند و با این شرایط همیشه برای صاحبان نقدینگی، زمینه واسطهگریهای سودآور وجود خواهد داشت.
