سایت خبری تحلیلی کسب و کار استارت آپ | کارآفرینی | دانش بنیان | اقتصاد
به گزارش کسب و کار نیوز به نقل از گجت نیوز، بازار غیررسمی فروش ابزارهای دور زدن فیلترینگ در ایران طی ۴۰ روز اخیر و همزمان با کاهش ترافیک اینترنت بینالملل به حدود یک درصد با جهش بیسابقهای مواجه شده است. گمانهزنیها نشان میدهد در این بازه زمانی کوتاه رقمی بین ۷۰۰ هزار تا ۵ میلیون دلار جابهجا شده که نشان از شکلگیری یک اقتصاد زیرزمینی سودآور در بستر محدودیتها دارد. این شرایط باعث شده تا تنها بخش کوچکی از کاربران امکان اتصال به شبکه جهانی را داشته باشند.کمتر از ۵۰۰ هزار نفر به اینترنت جهانی متصل هستند
طبق دادههای سامانه پایش نت بلاکس ترافیک اینترنت جهانی در ایران بهواقع به سطح حداقلی رسیده و دسترسی عمومی قطع شده است. در چنین شرایطی تنها حدود ۱۴۰ تا ۳۵۰ هزار کاربر توانستهاند با خرید فیلترشکنهای پولی آنلاین باقی بمانند. این بازار محدود، اما پربازده باعث شده تا قیمتها برای حجمهای محدود تا ۱۵ دلار نیز افزایش یابد و فشار مالی مضاعفی به کاربران وارد شود.
تحلیلهای مستقل از تراکنشهای کیف پولهای رمزارزی نشان میدهد که برخی بازیگران اصلی این عرصه درآمدهای نجومی کسب کردهاند. یک کانال فروش بهتنهایی توانسته در این مدت بیش از ۲۰۳ هزار دلار درآمد خالص داشته باشد که معادل ۳۰ درصد سهم بازار در سناریوی حداقلی است. این موضوع بیانگر تمرکز شدید سرمایه در دست تعداد محدودی فروشنده است که در نبود نظارت و با استفاده از روشهای پرداخت غیرقابل بازگشت ثروتهای کلانی به جیب میزنند.
این بازار در کنار سودآوری سویه تاریکی هم دارد که شامل افزایش کلاهبرداری و فروش اکانتهای بیکیفیت است. نبود فضای رقابتی و اجبار کاربران به استفاده از این ابزارها باعث شده تا هابهای اصلی در اقتصاد زیرزمینی شکل بگیرند. در حال حاضر بازار فیلترشکن نه یک بستر گسترده بلکه یک اقتصاد بحرانزده است که در آن ثروت بهجای توزیع عادلانه در اختیار معدود افرادی قرار میگیرد که زیرساختهای لازم را در اختیار دارند.
هزینه خرید یک بسته ۱۰ گیگابایتی (۵ میلیون تومان) اکنون با قیمت ۵ کیلوگرم گوشت قرمز یا ۱۰ عدد مرغ برابری میکند. این یعنی کاربر ایرانی برای «دیده شدن» در فضای بینالمللی، باید از «پروتئین» سبد غذایی خود هزینه کند.
به گزارش خبرآنلاین؛ در ابتدای سال ۱۴۰۴ هزینه دسترسی به اینترنت آزاد به عنوان یک چالش جانبی در بودجه خانوار شناخته میشد، اما اکنون در فروردین ۱۴۰۵ این ردیف هزینهای با جهشی ۲۰۰۰ درصدی به محرک اصلی شکاف طبقاتی و تغییر ساختار معیشت مبدل شده است. این گزارش به بررسی فرآیند تبدیل شدن اینترنت از یک خدمت عمومی به یک کالای فوقلوکس و اثرات مخرب این جراحی اقتصادی بر پیکره مشاغل آنلاین و سفره میانگین جامعه میپردازد.
در حالی به نخستین ماه از سال ۱۴۰۵ پا گذاشتهایم که بازار فیلترشکن و ابزارهای عبور از محدودیت در ایران، از یک «اقتصاد زیرزمینی کوچک» به یک «غول مالی حاکم بر معیشت» تبدیل شده است. واکاوی دادههای آماری نشان میدهد که جامعه ایرانی در طول یک سال گذشته، نه با یک تورم عادی، بلکه با یک گسست اقتصادی تمامعیار در حوزه فناوری مواجه شده است.
در بازه زمانی اسفند ۱۴۰۳ تا فروردین ۱۴۰۴، بازار اگرچه با نوسان همراه بود، اما هنوز در لایههای مختلف جامعه نفوذ داشت. در آن دوران، پروتکلهای V۲Ray و کانفیگهای تلگرامی، نبض بازار را در دست داشتند. اشتراکهای معمولی: کاربران برای یک بسته ۱۵ تا ۲۰ گیگابایتی اینترنت آزاد، مبلغی بین ۸۰ تا ۱۲۰ هزار تومان هزینه میکردند. بستههای ۵۰ گیگابایتی نیز با قیمتی حدود ۱۵۰ تا ۲۰۰ هزار تومان عرضه میشد. بخش اختصاصی: کاربران حرفهای و تریدرها برای خرید IP ثابت مبالغی از ۳۰۰ هزار تومان به بالا پرداخت میکردند و پکیجهای سالانه تجاری تا سقف ۱,۲۰۰,۰۰۰ تومان معامله میشد.
در آن مقطع، گزارشهای مرکز پژوهشها گردش مالی این بازار را ۲۵ هزار میلیارد تومان برآورد میکرد؛ عددی که ناشی از میانگین هزینهکرد ماهانه ۱۵۰ هزار تومانی هر کاربر بود. در همان زمان، نخستین نشانههای کوچ به سمت استارلینک برای رهایی از قطعیهای مقطعی در فروردین ۱۴۰۴ پدیدار گشت.
امروز در فروردین ۱۴۰۵، ارقام به سطحی رسیدهاند که عملاً دسترسی به اینترنت آزاد را به یک کالای فوقلوکس تبدیل کرده است. مقایسه نقطهبهنقطه قیمتها در طول یک سال گذشته، از یک فاجعه آماری پرده برمیدارد: این جهش میانگین ۲۰۰۰ درصدی، لایههای زیرین زندگی اجتماعی را دستخوش تغییر کرده است. به عنوان یک خبرنگار، وقتی این دادهها را با واقعیت سفره مردم تطبیق میدهیم، به نتایج تکاندهندهای میرسیم: سیاست انقباض دیجیتال: هزینه خرید یک بسته ۱۰ گیگابایتی (۵ میلیون تومان) اکنون با قیمت ۵ کیلوگرم گوشت قرمز یا ۱۰ عدد مرغ برابری میکند. این یعنی کاربر ایرانی برای «دیده شدن» در فضای بینالمللی، باید از «پروتئین» سبد غذایی خود هزینه کند.
سهم سنگین از دستمزد: پرداخت ۳ میلیون تومان برای یک اشتراک ماهانه، عملاً ۳۰ تا ۳۵ درصد از کل حقوق یک نیروی کار را میبلعد. اینترنت دیگر یک ابزار رفاهی نیست، بلکه به یک «هزینه حاکم بر معیشت» تبدیل شده است.
وسواس ترافیکی: با قیمتهای فعلی، تماشای یک ویدیو کوتاه یک دقیقهای حدود ۲۵,۰۰۰ تومان هزینه پنهان دارد. این موضوع پدیدهای به نام «اضطراب مصرف» را در جامعه نهادینه کرده است.
در فروردین ۱۴۰۵، بازار فیلترشکن از فاز «تلاش برای دور زدن» به فاز «جداکننده طبقاتی» رسیده است. لوکسگرایی در دسترسی: پلتفرمهای تصویرمحور مانند اینستاگرام و یوتیوب عملاً به قرقِ دهکهای بالای اقتصادی درآمدهاند، در حالی که طبقه متوسط به ناچار به سمت محتوای متنی و آفلاین کوچ کرده است.
بحران فریلنسری: متخصصانی که درآمد ریالی دارند، شاهد بلعیده شدن بخش بزرگی از درآمد ناخالص خود توسط هزینههای اتصال هستند؛ موضوعی که سودآوری بسیاری از پروژهها را به صفر رسانده است.
تحلیل روند تغییرات قیمت از ۱۴۰۳ تا امروز نشان میدهد که بازار فیلترشکن در ایران از یک «اقتصاد خاکستری» به یک «سد ساختاری» تغییر ماهیت داده است؛ سدی که با تحمیل هزینههای میلیونی برای حجمهای حداقلی، عملاً حق دسترسی به اطلاعات را به توان مالی افراد گره زده است. وقتی هزینه ۱۰ گیگابایت ترافیک با سبد پروتئین ماهانه یک خانواده برابری میکند، دیگر سخن از اختلال فنی نیست، بلکه سخن از یک «قرنطینه دیجیتال اقتصادی» است که نه تنها پویایی کسبوکارهای نوپا را از بین برده، بلکه با حذف اجباری دهکهای میانی و ضعیف از پلتفرمهای جهانی، شکاف آگاهی و انزوای اجتماعی را به عمیقترین سطح خود در دهههای اخیر رسانده است.
