کد خبر: 77014
پررونق‌ترین دوره احداث و مرمت کاروانسراها را می‌توان دوره صفویه دانست

کاروانسرای خانات، جایگاه دلنشینی در دل‌ تهرانی‌ها

ساختمان‌های رفیع و بلند در کنار بافت تاریخی و قدیمی در تهران، شهر پارادوکس‌ها قد علم کرده‌اند. کاروانسرای خانات یادگاری از تهران قدیم است که با وجود مدرنیته شدن مردمان این شهر همچنان جایگاه دلنشینی در دل‌های تهرانی‌ها دارد.

کاروانسرای خانات، جایگاه دلنشینی در دل‌ تهرانی‌ها
به گزارش کسب و کار نیوز، پررونق‌ترین دوره احداث و مرمت کاروانسراها را می‌توان دوره صفویه دانست. در این دوران بود که شاه عباس یکم با توجه به تدبر خود، تصمیم به بازسازی و احیای جاده ابریشم گرفت و یکی از الزامات این کار را احیای کاروانسراها می‌دانست. اهمیت، آبادانی و رونق تهران قدیم نیز از همین زمان، دودمان صفوی آغاز شد. در طول روزگار قاجاری نیز تهران گسترش زیادی یافت و ساخت و سازهای فراوانی در آن انجام گرفت و در دوره سلطنت فتحعلی شاه محلات تازه و ساختمان‌های چندی در تهران احداث شدند. در این شهر قدیمی، آثار و بناهایی از این دوران‌های تاریخی وجود دارد که همچنان حال و هوای دلنشین و نوستالژی را برای مردم رقم می‌زند. هرچند روز به روز شاهد رشد برج‌ها و مکان‌های تفریحی مدرن هستیم اما آثار تاریخی این شهر در دل محلات قدیمی آن همچنان پابرجا هستند و هر تهرانی احتمالا یکبار به آن‌ها سر زده است و خاطرات خوشی از آن‌ها در خاطر دارد. از آنجایی که تهران در مسیر تقاطع محورهای قم، خراسان، مازندران، قزوین، گیلان و ساوه واقع شده و به سبب مرکزیت مهم سیاسی، بازرگانی، اداری و مذهبی از قدیم مورد نظر بوده، به همین دلیل در گذشته چندین کاروانسرا در این شهر ساخته شده است. یکی از این کاروانسراهای تاریخی که همچنان سرپا مانده است، کاروانسرای خانات واقع در منطقه ۱۲ کنونی تهران است.
کاروانسرای خانات یکی از اماکن تاریخی و گردشگری تهران است که در شمال میدان شوش، جنوب چهار راه مولوی، میدان امین السلطان، خیابان صاحب جمع قرار دارد. ساخت کاروانسرای خانات را با توجه به ویژگی‌های معماری به اواخر دوران ناصرالدین شاه قاجار و سال‌های حدود ۱۲۶۱ هجری شمسی نسبت داده‌اند. هرچند از تاریخ دقیق ساخت بنا اطلاعی در دست نیست اما در نقشه تهران نیز که در سال ۱۲۷۰ هجری شمسی توسط نجم‌الملک تهیه شده است، عمارت کاروانسرا وجود دارد.
کاروانسرا در جوار جاده برون شهری تهران یعنی جاده حضرت عبدالعظیم بنا شد که آن زمان خارج از بافت تهران قرار داشته است. تا اواسط سلطنت ناصرالدین شاه تهران هنوز در حصار صفوی، محصور بود و در این زمان حصار قدیمی تهران خراب و حصار جدید ناصری گرداگرد آن ساخته شد و بدین ترتیب ضلع جنوبی حصار از خیابان مولوی به خیابان شوش تغییر کرد و با توسعه شهر، کاروانسرای خانات به داخل شهر تهران افتاد. اراضی آن محدوده در سال‌های پایانی دوره ناصری تا اواخر قاجار به امین‌السلطان، صدر اعظم پادشاهان ناصرالدین شاه، مظفرالدین شاه و محمد علی شاه تعلق داشت. کاروانسرای خانات در همین اراضی و ضلع شرقی میدان امین السلطان احداث شده بود.
کاروانسرای خانات توسط موسی خان امین‌الملک در سال ۱۲۸۹ هجری شمسی به آقای سید علی اردهالی واگذار شد و سپس در اختیار سید جعفر اردهالی و در نهایت محمد اردهالی قرار گرفت. عمارت کاروانسرای خانات، بزرگترین بنا در نوع خود در داخل بافت مرکزی شهر تهران و همچنین داخل بافت تاریخی بوده که فاقد حریم مصوب است.
کاروانسرای خانات در زمینی قرار گرفته است که اضلاع چهار گوشه آن غیرمتقارن است اما صحن بنا از محوطه‌ای چهارگوش و متقارن شکل گرفته و به این ترتیب قناصی زمین از دید بازدید کننده پنهان مانده است. در صحن بنا حجره‌های متقارن قرار رگرفته است که تعداد آن‌ها ۵۴ واحد است و در هر ضلع ۱۳ حجره استقرار یافته است. صحن دارای دو ایوان است که یک ایوان در سمت شرق به ورودی اصلی بنا راه دارد و ایوان دیگری در غرب به ورودی دوم بنا منتهی می‌شود. ورودی اصلی بنا با دالانی که در اطراف آن حجرات بزرگی قرار دارند به بازار امین‌السلطان راه دارد.
در این طرح دالان ورودی منتهی به صحن ، زاویه‌دار است اما این زاویه که به زیبایی ارتباط میدان مقابل کاروانسرا را با صحن برقرار می‌کند از دید بازدید کننده پنهان است، نظیر آنچه که در مسجد امام میدان نقش جهان اصفهان در طراحی بنا با چیره دستی منظور شده است. در اضلاع فرعی فضاهایی برای تقسیم راه‌ها تعبیه شده است که دسترسی به انبار را میسر می‌سازد. سقف این راهروها پوششی گنبدی دارد و در ابتدای ورود به این راهرو یک هشتی وجود دارد. در ضلع شمال شرقی پس از عبور از یک دالان، باربند و اصطبل‌ها قرار دارد که در قدیم محل نگهداری چهارپایان بوده است.
مساحت کاروانسرا حدود ۱۰۵۰۰ متر مربع است. معماری آن به شیوه آجرکاری و گره‌سازی صورت گرفته است. باربرهای آن نیز دیوار حمال آجری است و با مصالحی چون آجر با ملات گل، آهک و گچ، سنگ، چوب و سفال احداث شده است. درب اصلی ورودی کاروانسرا با ارتفاع ۵ متر از چوب روسی ساخته شده است و ۴۰ گل میخ آن، نظر هر بیننده‌ای را به خود جلب می‌کند و گرداگرد آن با کاشی، رهنمودهایی از امام علی (ع) در مورد آداب خرید و فروش نصب شده است.
بنا در سال ۱۳۵۷ دچار حریق شد و ورودی‌های غربی و شرقی در آتش سوزی مسدود شدند و بنا بلااستفاده شد. خوشبختانه درب اصلی ورودی کاروانسرا از گزند آتش سوزی به دور بود و چندی پس از آتش سوزی کاروانسرا به بنگاه و بعد به انبار تغییر کاربری داد. کاروانسرا تاکنون کاربری خود را حفظ کرده است. البته هیچ سنخیتی از نظر شکلی با فعالیت آن در قدیم ندارد، امروز دیگر از قافله‌ها و چهارپایان خبری نیست، اما همچنان در حجره‌های پیرامونی آن کسبه و تجار به کسب و کار مشغول هستند و بنا به گفته آقای محمد اردهالی حدود ۱۰ حجره به صورت دایمی مشغول به فعالیت هستند و به زودی مستاجرین قبلی بنا در کاروانسرای خانات مستقر خواهند شد. 
اولین بهره برداری رسمی از کاروانسرا در اسفند ماه سال ۱۳۸۸ جهت برگزاری جشن ملی نوروز بود و سپس ۱۷ خرداد ماه نیز همایش و نمایشگاه سراسری صنایع‌ دستی ایران در آن برگزار شد. بخشی از لوکیشن‌های فیلم خانم تهمینه میلانی به نام پرنسیب در کاروانسرای خانات برداشته شده است. سفره خانه سنتی خانات با محیطی زیبا نیز در گوشه‌ای از این کاروانسرا قرار دارد و بسیاری از مردم شهر تهران برای صرف ناهار و بازدید از این کاروانسرا به این رستوران می‌روند.
این کاروانسرا در تاریخ ۱ مهر ۱۳۸۲ به شماره ۱۰۴۱۸ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
 
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
قیمت طلا ، ارز و سکه
  • آزمون تعیین صلاحیت کارشناسان فنی شرکت رنا
  • مشاور رییس جمهور جانباختگان حادثه سقوط هواپیما تسلیت گفت
  • حمایت همه جانبه دولت سوئد از گسترش همکاری های سایپادیزل و ولوو تراکس
  • تحقق علم و عمل از ویژگی‌های بارز دانشجویان کارآفرین است
  • تدوین مصوبه جدید برای کنترل تبلیغات مزاحم / برخی خطوط بدون شکایت مسدود می‌شوند!
  • تدوین لوایح پنجگانه حوزه ICT برای ارائه به مجلس
  • اجرای طرح پدافندی مراقبت سندرومیک بیماری‌های واگیر در گیلان
  • مشکل اصلی جوانان از نگاه معاون ساماندهی امور جوانان وزارت ورزش
  • برگ جدیدی از روابط نفتی ایران و هند
  • خروج ۱۰۰ هزار نفر از پوشش کمیته امداد با تسهیلات بانک ملت
  • قیمت نفت افزایش یافت
  • مشاهده لکه سیاه توسط بالگردهای امدادی در ارتفاعات روستای بیده
  • نمایشگاه نوروزی شاهرود با ۵۰ غرفه برگزار می‌شود
  • ۲۰ رئیس شعب بانک سپه بین برترین‌های سیستم بانکی
  • افخمی : موفقیت های بانک صنعت و معدن حاصل کارگروهی در این بانک است
  • رییس کل بانک مرکزی: بانک ملت همیشه در استفاده از روش های جدید و نوآوری ها پیشرو بوده است
  • بسته پیشنهادی بخش‌خصوصی برای نجات صنعت نساجی مهیا شود
  • حذف ارائه عدم سوپیشینه در ثبت شرکت به ارتقای فضای کسب و کار می‌انجامد
  • نظارت بر عرضه خدمات گردشگری در نوروز افزایش می‌یابد
  • مالیات سفر در جهان طی ۱۰ سال اخیر رو به افزایش بوده است
  • لزوم اطلاع رسانی پایگاههای میراث فرهنگی
  • افزایش سقف برداشت نقدی از خودپردازهای بانک کشاورزی در ایام نوروز
  • اعتبار اشتغالزایی جوانان اختصاص داده نشد
  • تهدیدات داعش همچنان وجود دارد
  • جستجوی لاشه هواپیمای آسمان با پهپادهای نظامی
  • ایران محیطی امن و شرایطی مناسب برای سرمایه گذاری دارد
  • کسب و کار تلگرام از ارزهای دیجیتالی !
  • اینتل برای کشف ضعف‌های امنیتی جایزه می‌دهد!
  • دریافت تسهیلات بدون ضامن در بانک ایران زمین
  • تثبیت قیمت برنج، گوشت، روغن و چای در بازار مصرف
  • دولت برای تکمیل شبکه های فرعی آبیاری کمک بلاعوض می دهد
  • رییس دانشگاه علوم پزشکی شاهرود جان باختن هموطنان را تسلیت گفت
  • آسنسیو زننده گل ۶۰۰۰ رئال مادرید در لالیگا
  • هیات هفت نفره فرانسوی در راه ایران
  • شناسایی 2700 محله نیازمند بازآفرینی و بهسازی در کشور
  • روابط اقتصادی ایران و لهستان متحول می‌شود؟
  • الزام صنعت خودرو به سمت افزایش تحقیق و توسعه
  • کنفرانس بین المللی والدای در مسکو آغاز شد
  • تعدادی از پروژه های شهرداری وحیدیه در ایام دهه فجر افتتاح شد
  • شانزدهمین جلسه بررسی لایحه بودجه سال آینده در مجلس آغاز شد
  • آمار قابل توجه بارسلونا در بسته نگه داشتن دروازه
  • چرا فیس بوک باید در بلژیک جریمه بپردازد؟
  • معاون وزیر صنعت: همه قراردادهای پسابرجامی خودرو در حال اجراست
  • توضیحات یک مسئول درباره مشکلات صادرات قلمزنی
  • آبزیان ۴۷۵ میلیون دلار برای کشور صید کردند
  • فیس بوک هم وارد عرصه اسپیکرهای هوشمند شد؟
  • چرا قیمت LNG بالا خواهد ماند؟
  • آمار عجیب مسی برابر چلسی و کورتوا
  • عمل پیوند کبد ثمره مصرف بی‌رویه دمنوش‌های لاغری
  • احتمال تاثیر منفی برخی داروهای بیماری آسم بر قدرت بارداری