کد خبر: 77014
پررونق‌ترین دوره احداث و مرمت کاروانسراها را می‌توان دوره صفویه دانست

کاروانسرای خانات، جایگاه دلنشینی در دل‌ تهرانی‌ها

ساختمان‌های رفیع و بلند در کنار بافت تاریخی و قدیمی در تهران، شهر پارادوکس‌ها قد علم کرده‌اند. کاروانسرای خانات یادگاری از تهران قدیم است که با وجود مدرنیته شدن مردمان این شهر همچنان جایگاه دلنشینی در دل‌های تهرانی‌ها دارد.

کاروانسرای خانات، جایگاه دلنشینی در دل‌ تهرانی‌ها
به گزارش کسب و کار نیوز، پررونق‌ترین دوره احداث و مرمت کاروانسراها را می‌توان دوره صفویه دانست. در این دوران بود که شاه عباس یکم با توجه به تدبر خود، تصمیم به بازسازی و احیای جاده ابریشم گرفت و یکی از الزامات این کار را احیای کاروانسراها می‌دانست. اهمیت، آبادانی و رونق تهران قدیم نیز از همین زمان، دودمان صفوی آغاز شد. در طول روزگار قاجاری نیز تهران گسترش زیادی یافت و ساخت و سازهای فراوانی در آن انجام گرفت و در دوره سلطنت فتحعلی شاه محلات تازه و ساختمان‌های چندی در تهران احداث شدند. در این شهر قدیمی، آثار و بناهایی از این دوران‌های تاریخی وجود دارد که همچنان حال و هوای دلنشین و نوستالژی را برای مردم رقم می‌زند. هرچند روز به روز شاهد رشد برج‌ها و مکان‌های تفریحی مدرن هستیم اما آثار تاریخی این شهر در دل محلات قدیمی آن همچنان پابرجا هستند و هر تهرانی احتمالا یکبار به آن‌ها سر زده است و خاطرات خوشی از آن‌ها در خاطر دارد. از آنجایی که تهران در مسیر تقاطع محورهای قم، خراسان، مازندران، قزوین، گیلان و ساوه واقع شده و به سبب مرکزیت مهم سیاسی، بازرگانی، اداری و مذهبی از قدیم مورد نظر بوده، به همین دلیل در گذشته چندین کاروانسرا در این شهر ساخته شده است. یکی از این کاروانسراهای تاریخی که همچنان سرپا مانده است، کاروانسرای خانات واقع در منطقه ۱۲ کنونی تهران است.
کاروانسرای خانات یکی از اماکن تاریخی و گردشگری تهران است که در شمال میدان شوش، جنوب چهار راه مولوی، میدان امین السلطان، خیابان صاحب جمع قرار دارد. ساخت کاروانسرای خانات را با توجه به ویژگی‌های معماری به اواخر دوران ناصرالدین شاه قاجار و سال‌های حدود ۱۲۶۱ هجری شمسی نسبت داده‌اند. هرچند از تاریخ دقیق ساخت بنا اطلاعی در دست نیست اما در نقشه تهران نیز که در سال ۱۲۷۰ هجری شمسی توسط نجم‌الملک تهیه شده است، عمارت کاروانسرا وجود دارد.
کاروانسرا در جوار جاده برون شهری تهران یعنی جاده حضرت عبدالعظیم بنا شد که آن زمان خارج از بافت تهران قرار داشته است. تا اواسط سلطنت ناصرالدین شاه تهران هنوز در حصار صفوی، محصور بود و در این زمان حصار قدیمی تهران خراب و حصار جدید ناصری گرداگرد آن ساخته شد و بدین ترتیب ضلع جنوبی حصار از خیابان مولوی به خیابان شوش تغییر کرد و با توسعه شهر، کاروانسرای خانات به داخل شهر تهران افتاد. اراضی آن محدوده در سال‌های پایانی دوره ناصری تا اواخر قاجار به امین‌السلطان، صدر اعظم پادشاهان ناصرالدین شاه، مظفرالدین شاه و محمد علی شاه تعلق داشت. کاروانسرای خانات در همین اراضی و ضلع شرقی میدان امین السلطان احداث شده بود.
کاروانسرای خانات توسط موسی خان امین‌الملک در سال ۱۲۸۹ هجری شمسی به آقای سید علی اردهالی واگذار شد و سپس در اختیار سید جعفر اردهالی و در نهایت محمد اردهالی قرار گرفت. عمارت کاروانسرای خانات، بزرگترین بنا در نوع خود در داخل بافت مرکزی شهر تهران و همچنین داخل بافت تاریخی بوده که فاقد حریم مصوب است.
کاروانسرای خانات در زمینی قرار گرفته است که اضلاع چهار گوشه آن غیرمتقارن است اما صحن بنا از محوطه‌ای چهارگوش و متقارن شکل گرفته و به این ترتیب قناصی زمین از دید بازدید کننده پنهان مانده است. در صحن بنا حجره‌های متقارن قرار رگرفته است که تعداد آن‌ها ۵۴ واحد است و در هر ضلع ۱۳ حجره استقرار یافته است. صحن دارای دو ایوان است که یک ایوان در سمت شرق به ورودی اصلی بنا راه دارد و ایوان دیگری در غرب به ورودی دوم بنا منتهی می‌شود. ورودی اصلی بنا با دالانی که در اطراف آن حجرات بزرگی قرار دارند به بازار امین‌السلطان راه دارد.
در این طرح دالان ورودی منتهی به صحن ، زاویه‌دار است اما این زاویه که به زیبایی ارتباط میدان مقابل کاروانسرا را با صحن برقرار می‌کند از دید بازدید کننده پنهان است، نظیر آنچه که در مسجد امام میدان نقش جهان اصفهان در طراحی بنا با چیره دستی منظور شده است. در اضلاع فرعی فضاهایی برای تقسیم راه‌ها تعبیه شده است که دسترسی به انبار را میسر می‌سازد. سقف این راهروها پوششی گنبدی دارد و در ابتدای ورود به این راهرو یک هشتی وجود دارد. در ضلع شمال شرقی پس از عبور از یک دالان، باربند و اصطبل‌ها قرار دارد که در قدیم محل نگهداری چهارپایان بوده است.
مساحت کاروانسرا حدود ۱۰۵۰۰ متر مربع است. معماری آن به شیوه آجرکاری و گره‌سازی صورت گرفته است. باربرهای آن نیز دیوار حمال آجری است و با مصالحی چون آجر با ملات گل، آهک و گچ، سنگ، چوب و سفال احداث شده است. درب اصلی ورودی کاروانسرا با ارتفاع ۵ متر از چوب روسی ساخته شده است و ۴۰ گل میخ آن، نظر هر بیننده‌ای را به خود جلب می‌کند و گرداگرد آن با کاشی، رهنمودهایی از امام علی (ع) در مورد آداب خرید و فروش نصب شده است.
بنا در سال ۱۳۵۷ دچار حریق شد و ورودی‌های غربی و شرقی در آتش سوزی مسدود شدند و بنا بلااستفاده شد. خوشبختانه درب اصلی ورودی کاروانسرا از گزند آتش سوزی به دور بود و چندی پس از آتش سوزی کاروانسرا به بنگاه و بعد به انبار تغییر کاربری داد. کاروانسرا تاکنون کاربری خود را حفظ کرده است. البته هیچ سنخیتی از نظر شکلی با فعالیت آن در قدیم ندارد، امروز دیگر از قافله‌ها و چهارپایان خبری نیست، اما همچنان در حجره‌های پیرامونی آن کسبه و تجار به کسب و کار مشغول هستند و بنا به گفته آقای محمد اردهالی حدود ۱۰ حجره به صورت دایمی مشغول به فعالیت هستند و به زودی مستاجرین قبلی بنا در کاروانسرای خانات مستقر خواهند شد. 
اولین بهره برداری رسمی از کاروانسرا در اسفند ماه سال ۱۳۸۸ جهت برگزاری جشن ملی نوروز بود و سپس ۱۷ خرداد ماه نیز همایش و نمایشگاه سراسری صنایع‌ دستی ایران در آن برگزار شد. بخشی از لوکیشن‌های فیلم خانم تهمینه میلانی به نام پرنسیب در کاروانسرای خانات برداشته شده است. سفره خانه سنتی خانات با محیطی زیبا نیز در گوشه‌ای از این کاروانسرا قرار دارد و بسیاری از مردم شهر تهران برای صرف ناهار و بازدید از این کاروانسرا به این رستوران می‌روند.
این کاروانسرا در تاریخ ۱ مهر ۱۳۸۲ به شماره ۱۰۴۱۸ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
 
chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
قیمت طلا ، ارز و سکه
  • اعطای 560 میلیارد تومان تسهیلات به استان مازندران
  • فروش اوراق گواهی سپرده عام یکساله در شعب بانک تجارت
  • شعب دروازه دولت و بلوار میرداماد بانک پارسیان گشایش یافت
  • حادثه دیدگان اشترانکوه به هشدارهای هواشناسی بی تفاوت بودند
  • حضور ۶۵۰ شرکت داخلی و خارجی در بیست و چهارمین نمایشگاه بین المللی صنعت چاپ
  • حمایت همه‌جانبه اتاق اصناف از فعالان فرش دستبافت
  • تمدید قانون آزمایشی مالیات بر ارزش افزوده در بودجه ۹۷
  • 10درصد مرگ های کشور در حوادث رخ می دهد
  • در لایحه بودجه سال 97 کل کشور ریخت و پاش های آنچنانی وجود ندارد
  • لزوم بررسی سلامت روان رانندگان قبل از صدور گواهینامه
  • بررسی طیف وسیعی از موضوعات در سفر وزیر خارجه انگلیس به تهران
  • 544 شهر کشور دارای بافت فرسوده هستند
  • توسعه و نوسازی ناوگان حمل و نقل عمومی استان با بهره‌گیری از ظرفیت‌های منطقه آزاد انزلی
  • آزاد سازی ۲۸ هکتار اراضی دولتی در جزیره قشم
  • آغاز برنامه عملیاتی جذب یک میلیون گردشگر در قشم
  • مژگان صابریان بعنوان سرپرست فرهنگ و ارشاد اسلامی شهرستان بروجن منصوب شد
  • تصمیم ترامپ درانتقال سفارت آمریکا، باعث اتحاد جهان اسلام در مقابل دخالت های تجاوزگرایانه شده است
  • سوخت توزیعی در کلان‌شهرها کیفیت مطلوبی دارد
  • بررسی طرح برندسازی جایگاه‌های عرضه سوخت در کمیسیون انرژی مجلس
  • احتمال پایان توافق جهانی کاهش تولید نفت در نیمه ۲۰۱۸
  • اظهارنظر درباره زمان خروج از توافق کاهش تولید نفت زود است
  • فیلم سینمایی ثبت با سند برابر است در سینما دهکده المپیک با 50درصد تخفیف
  • کابل فست شارژر اورجینال از شاوران سیستم با 64درصد تخفیف
  • ایررینگ (زیرنشیمنگاه) در مرکز پزشکی بهار با 46درصد تخفیف
  • شبی شاد و مفرح با جنگ پارتی تور در سالن سوده تا 50درصد تخفیف
  • ماشین ریش تراش جیمی از فروشگاه لوازم زندگی رها با 32درصد تخفیف
  • قیچی خیاطی دسته طلایی از فروشگاه لوازم زندگی رها با 46درصد تخفیف
  • کابل شارژ و دیتا اندروید LDNIO از فروشگاه پروانی با 23درصد تخفیف
  • فست فود شاینا با منوی باز طعم های به یاد ماندنی واقع در صبامال با 47درصد تخفیف
  • فست فود شاینا با منوی باز طعم های به یاد ماندنی واقع در صبامال با 47درصد تخفیف
  • رونالدو بهتر از مسی در گلزنی
  • منتخب تصاویر نخست روزنامه های دوشنبه بیستم آذر ماه
  • گام بلند اپل برای تصاحب "شازم"
  • دولت متعهد به پرداخت خسارات تولید کنندگان طیور است
  • طرح فیلترینگ غیرهمسان تکذیب شد
  • کاهش 26 درصدی بودجه معدنی/ بودجه ایمیدرو نصف شد
  • ایبراهیموویچ: حسرت قهرمان نشدن در لیگ قهرمانان را نمی‌خورم
  • صدور سند مالکیت برای ۸۱۰ هکتار اراضی شهری
  • نجات یک خدمه هندی از خطر غرق شدن در بندر بوشهر
  • آسفالت محوطه پروژه‌های مسکن مهر در شهرستان بیجار
  • بافت فرسوده اصفهان جای ۴۰۰ هزار واحد مسکونی را اشغال کرده است
  • احداث و آسفالت راه روستایی در خراسان شمالی
  • گام های آهسته در سنین پیری نشانه بیماری قلبی است
  • کارکرد قرض‌الحسنه در تامین مالی خرد
  • واقعیت های بودجه 97
  • پیش بینی شوک قیمتی در بازار خودرو
  • شکست آمکار با عزت‌اللهی
  • جای خالی هنرمندان و صنعتگران ایرانی در بازار برلین
  • نمونه موفق بانکداری اسلامی
  • التهاب بازار کاغذ با تناقض گویی مسئولان